Tradicija i poreklo
Matsyasana (मत्यासन) dolazi iz sanskrita: Matsya = riba, i asana = položaj, ostati, utemeljiti se. U starim jogičkim tekstovima, riba simbolizuje sposobnost da ostanemo prisutni i svesni i u najdubljim vodama uma. Kaže se da je mudrac Matsya održao jogu živom u vremenu potopa, plivajući kroz duboko stanje kolektivnog nesvesnog. Zato je ova poza poznata kao antidot za nesvesnost, i jedna od ključnih u tradicionalnim pravcima i školama joge.
Fizički aspekt
Matsyasana otvara grudni koš, pluća, vrat i gornji deo leđa. Pozicija blagog luka, ali dubokog ekstenzivnog izvijanja leđa unazad deluje terapeutski na:
- Kardiovaskularni sistem - tako što poboljšava disanje, stimuliše otvaranje grudnog koša i uspostavlja veliki priliv krvi do srca
- Štitnu žlezdu – jer stimuliše i snažno deluje na predeo vrata i grla
- Kičmu – jačajući gornji deo leđa i dovodi do olakšanja kod napetosti izazvane dugim sedenjem
- Nervni sistem – dolazi do većeg priliva krvi do glave
- Plodnost – posebno deluje na polne žlezde što pospešuje izlučivanje polnih hormona i prokrvljenost karlice i karličnog dna
- Nadbubrežne žlezde – normalizuje proizvodnju i lučenje adrenalina i kortizola
- Um – u položaju smo mirni i nastojimo da održimo koncentraciju na predeo srca koje se otvara, te se i mi otvaramo prema svetu i životu.
Plodnost i hormonski balans
Prema Van Lisbetu (Lisbeth Van der Poel), Matsyasana je naročito korisna kod problema sa reproduktivnim zdravljem, uključujući i sterilitet. Delovanjem na hipotalamus, hipofizu i štitnu žlezdu, ova poza može da utiče na hormonski balans, što je od suštinskog značaja za zdrav menstrualni ciklus i plodnost. U položaju dolazi do pritiska na karličnu regiju, gde se organi obilato napajaju svežom krvlju. Kada se položaj izvodi svesno i dosledno, podržava telo da se podseti svoje prirodne inteligencije i uspostavi energetsku ravnotežu.
Energetski efekti
U energetskom smislu, Matsyasana najviše aktivira:
- Anahata čakru (srčani centar) – otvaramo se za nežnost, poverenje, prihvatanje i ljubav i
- Višudhi čakru (grleni centar) – za izražavanje istine i oslobađanje glasa.
Ovaj položaj pomaže kod osećaja unutrašnje zatvorenosti, tuge i depresije, a istovremeno donosi osećaj blage euforije i otvorenosti. Nakon vežbanja, imamo utisak kao da dišemo ˝punim plućima˝ jer položaj aktivira i gornje režnjeve pluća koje često tokom dana, usled sedenja i povijenosti kičme ka napred, ne koristimo. Ovo intenzivno izvijanje kičme unazad balansira ovu sputanost i zgrčenost, kako tela, tako i uma i srca.
Kako se izvodi (osnovna varijanta)
- Lezite na leđa, ruke su postavljene pored tela, dlanovi okrenuti ka podu. Odgurnite podlaktice u pod i podignite grudni koš dok teme glave nežno ne dodirne pod.
- Ako se u položaj ulazi iz sedećeg stava – oslonite se pozadi na ruke, postavite laktove i podlaktice na pod, ali uz telo i podvlačeći ramena ka dole, a zatim zabacite glavu unazad ka podu izvijajući kičmu koliko god je to moguće.
- U krajnjem položaju teme glave dolazi nežno na pod, ali bez težine u vratu - težina ostaje na podlakticama.
- Grudi su visoko, gurate ih ka gore, grudni koš je otvoren a lopatice skupljene, vrat se nežno isteže bez pritiskanja vratnih pršljenova jer položaj drže leđa i leđni mišići.
- Dah je dubok, stomak mekan i opušten, oči su zatvorene, vrh jezika je urolan i dodiruje gornje nepce.
- Ostanite u položaju nekoliko dubokih udaha i izdaha, a zatim opustite leđa i lezite na pod.
Kontrapoložaj: Savijte kolena i privucite noge ka stomaku. Prepletite šake iza potiljka, podignite glavu i nežno spustite bradu ka grudnoj kosti, idući čelom ka kolenima. Rotirajte glavu levo-desno, a zatim spustite glavu i spuštajte polako levi pa desni obraz do poda, blago masirajući vrat.
Napomene i kontraindikacije
Izbegavati ovu asanu u slučaju:
- povreda vrata i
- izraženog visokog krvnog pritiska.
Duhovni aspekt
Matsyasana nas vraća svom unutrašnjem prostoru. Ne traži preveliku snagu, već spremnost da se otvorimo i prihvatimo stvarnost kakva jeste. U vremenu kada smo često zatvoreni i u žurbi, položaj ribe otvara naše srce i vraća u nama osećaj da smo podržani – iznutra.