Asane – osnovni joga položaji i njihove grupe
Jedna od prvih asocijacija za vežbanje joge jesu asane, tj. fizički položaji u koje postavljamo svoje telo dok vežbamo jogu.
Asana se prevodi sa Sanskrita kao “položaj”. Reč je nastala iz korena “As” što znači “ostati”, “biti”, “sedeti” ili “postaviti se, utemeljiti se u nekom položaju”. Patanđali je u svojim Yoga Sutrama naveo dve osnovne karakteristike asana: Sthira (stabilnost, postojanost, budnost) i Sukha (udobnost u položaju). Oba kvaliteta su neophodna da bi fizički položaj mogao da se smatra asanom.
Sthiram Sukham Asanam (Patanđali, Yoga Sutras, 2.46)
Osnovne grupe asana
Svaka asana ima svoje efekte. Prema osnovnim karakteristikama i ciljevima, sve asane možemo grubo podeliti u 5 osnovnih grupa:
- ekstenzije
- fleksije
- inverzije
- torzije i
- stojeće asane
Sve asane oslobađaju um i telo od tenzije i stresa. One opuštaju, obnavljaju i energizuju telo. Asane bi trebalo raditi sa uživanjem, opušteno i bez naprezanja, sa potpunom svesnošću i postojanom pažnjom, postižući balans između napora i opuštanja.
Ekstenzije
Ekstenzije su sve asane u kojima se kičma i trup savijaju unazad, fokusirajući se na otvaranje grudnog koša i jačanje mišića leđa. Imaju terapeutski efekat na kičmu, masiraju abdominalne organe, podstiču rad nadbubrežnih žlezda, poboljšavaju varenje i deluju blagotvorno na digestivni trakt.
Ekstenzije otvaraju srce i podižu životnu energiju. Preporučuju se osobama koje su introvertne, depresivne, letargične, jer razbijaju tromost tela i tupost uma.
Fleksije
Fleksije su asane u kojima se kičma savija unapred. One povećavaju pokretljivost kičme, istežu zadnju ložu i listove, pomažu u otvaranju kukova i održavaju leđa gipkim. Predkloni unapred jačaju psoas, podstiču detoksikaciju i deluju povoljno na reproduktivni sistem.
Ove vežbe smiruju kardiovaskularni i nervni sistem, opuštaju telo i um, pa su pogodne za ekstrovertne i previše aktivne osobe.
Inverzije – obrnuti položaji
Inverzije su obrnuti položaji u kojima se glava nalazi ispod srca. Povećavaju dotok krvi u mozak, poboljšavaju koncentraciju, pamćenje i intuitivne sposobnosti. Aktiviraju parasimpatikus i opuštaju nervni sistem.
Ove asane stimulišu rad štitne žlezde, odmaraju srce i mozak, a organi u stomaku vraćaju se u prirodan položaj. Inverzije podstiču zdravlje pluća, pa se preporučuju kod problema sa astmom i disanjem. Imaju i estetski efekat jer obnavljaju kožu, kosu i nokte.
Torzije
Torzije ili uvrtanja detoksikuju telo, masiraju abdominalne organe i stimulišu jetru i pankreas, zbog čega se preporučuju kod dijabetesa. Povoljno deluju na digestivni trakt i varenje.
Ove asane poboljšavaju cirkulaciju u međupršljenskim diskusima, produžavaju njihov vek i čuvaju fleksibilnost kičme. Otvaranjem grudnog koša poboljšava se disanje i jačaju međurebarni mišići, što dodatno doprinosi zdravlju kičme i vitalnosti.
Stojeće asane
Stojeće asane su položaji u kojima stopala čvrsto stoje na zemlji. Razvijaju snagu, stabilnost, ravnotežu i osećaj sigurnosti. Posebno jačaju noge i zglobove, čineći ih gipkim i pokretljivim.
One produbljuju kinestetičku svesnost tela, otvaraju karlicu i poravnavaju kičmu. Jačaju mišiće i tkiva u karličnoj i lumbalnoj regiji, obnavljajući prirodni kontakt sa centrom gravitacije tela.
Stojeće asane razvijaju mentalnu smirenost, fokus i pripremaju um za meditaciju. Nemoguće je dugo održavati balans na jednoj nozi bez potpune koncentracije i svesnosti daha. Balans postignut u svakoj asani odraz je opšteg balansa u svakodnevnom životu.